Toplumdaki en yaygın beslenme eksikliklerinden biri olan demir eksikliği çoğu zaman gözden kaçabilmektedir. Yorgunluktan saç dökülmesine, dikkat dağınıklığından çarpıntıya kadar birçok belirtiyle kendini gösterebilen demir eksikliği, bazı durumlarda ciddi hastalıkların habercisi olabiliyor.
Dahiliye Uzmanı Dr. Mustafa Enes Yılmaz, demir eksikliğinin vücudun ihtiyaç duyduğu miktarda demire sahip olmaması durumu olduğunu belirterek, şöyle konuştu: “Yetersiz demir alımı, bağırsaktan yeterli miktarda demir emilememesi veya kronik kan kaybı demir eksikliğine yol açabiliyor. Özellikle üreme çağındaki adet gören kadınlarda, hamilelerde, emziren annelerde, gelişme çağındaki çocuklarda ve mide-bağırsak sisteminin bazı hastalıklarında sıklıkla karşılaşıyoruz”.
“İLK BELİRTİLER GÖZDEN GEÇİRİLEBİLİR”
Uzmanlar demir eksikliğinin erken dönemde gözle görülür belirtilere neden olmayabileceğini söylüyor. Dr. Yılmaz, hastaların en çok yorgunluktan şikayetçi olduğunu söyledi.
Uzman Dr. Yılmaz, şunları söyledi: “Erken belirtiler; saç dökülmesi, cildin soluklaşması, tırnakların şekli ve renginde değişiklikler, konsantrasyon güçlüğü, baş ağrıları ve uyku hali olabilir. Demir eksikliği ilerledikçe ve kansızlık geliştikçe çarpıntı, nefes darlığı, baş dönmesi, egzersiz yapma yeteneğinde azalma ve ağız kenarlarında çatlamalar meydana gelebilir. Bazı kişilerde ayrıca toprak, buz, kağıt, sabun gibi toksik olmayan besinleri yeme isteği ile karakterize olan pika sendromu da görülebilir.”
“DEMİR EKSİKLİĞİ İLE KANSIZLIK AYNI ŞEY DEĞİLDİR”
Uzman, toplumda en sık yapılan hatalardan birinin demir eksikliği ile anemiyi aynı durum olarak kabul etmek olduğuna dikkat çekti. Yılmaz, “Demir eksikliği olan her insanda kansızlık görülmez. Ancak demir eksikliği uzun süre devam ederse ve vücudun ihtiyaçları karşılanamazsa demir eksikliğine bağlı kansızlık gelişebilir. Bu nedenle iki kavramı birbirinden ayırmak gerekir.”
“KADINLARDA DAHA SIK GÖRÜLÜYOR”
Demir eksikliğinin kadınlarda daha sık görüldüğünü belirten uzman, şunları kaydetti: Dr. Yılmaz, bunun temel nedeninin adet kanaması, hamilelik ve emzirme olduğunu söyledi.
Uzman Dr. Yılmaz, “Kadınlarda demir ihtiyacını artıran veya demir kaybına neden olan durumlar arasında ağır adet kanaması, hamilelik ve emzirme yer alıyor. Ancak erkeklerde de demir eksikliğinin dikkate alınması gerekiyor. Erkek hastada demir eksikliği tespit edildiğinde altta yatan farklı bir hastalığın olup olmadığını araştırmamız gerekiyor.”
“UNUTMA VE DİKKAT DAĞILMASINA NEDEN OLABİLİR”
Uzmanlar, demirin sadece kan üretiminde değil, birçok sistemin sağlıklı işleyişinde de rol oynadığını söyledi. Yılmaz, “Demir, kas fonksiyonu, bağışıklık sistemi, cilt sağlığı ve beyin fonksiyonu için de önemlidir. Bu nedenle eksikliği durumunda unutkanlık, dikkat dağınıklığı, zihinsel performansta bozulma, huzursuzluk ve uyku sorunları ortaya çıkabilir. Kansızlık geliştiğinde dokulara taşınan oksijen miktarı azalır ve belirtiler daha belirgin hale gelir.”
“DEMİR EMİLİMİNİ ARTIRMAK İÇİN C VİTAMİNİ İLE TÜKETİN”
Uzmanlar demir eksikliğinin önlenmesinde beslenmenin önemli rol oynadığını söylüyor. Dr. Yılmaz, kırmızı etin demir açısından en zengin besinlerden biri olduğunu söyledi.
Uzman Dr. Yılmaz, “Kırmızı et en güçlü demir kaynaklarından biridir. Ayrıca karaciğer, tavuk, hindi, balık gibi hayvansal proteinler de demir içerir. Ancak demir emilimini artırmak için C vitamini ile birlikte tüketilmesi önemlidir. Örneğin et yemeklerinin yanında limon salatası veya portakal suyu tercih edilebilir.”
“ÇAY VE KAHVE İÇERKEN DİKKATLİ OLUN”
Uzman, yemeklerden hemen sonra tüketilen çay ve kahvenin demir emilimini azaltabileceğine dikkat çekiyor. Dr. Yılmaz, “Çay ve kahve özellikle yemekle birlikte tüketildiğinde gıdalardaki demirin emilimini azaltır. Bu nedenle yemeklerden sonra birkaç saat beklenmesi daha doğru olacaktır.”
“YAŞAM BOYU ALIŞKANLIKLAR KORUNMA İÇİN ÖNEMLİDİR”
Uzman, demir eksikliğinin önlenmesinde dengeli beslenmenin ve doğru alışkanlıkların büyük önem taşıdığını vurguluyor. Yılmaz, şöyle konuştu: “Haftada en az birkaç öğün kırmızı et tüketmek, yemeklerle birlikte C vitamini almak, yemeklerle birlikte çay ve kahve içmemek ve gereksiz kısıtlayıcı diyetlerden kaçınmak önemlidir. Adet dönemi ağır olan kadınların hamilelik döneminde bir jinekoloğa başvurması ve doktor tavsiyesi ile demir takviyesi kullanması gerekir. Ayrıca sürekli yorgunluk, saç dökülmesi veya dikkat eksikliği yaşayan kişilerin de gerekli tetkikleri yaptırması önemlidir.”
