Genç oyuncu Ece İrtem’in 35 yaşında hayatını kaybetmesi, genç yaşta görülen kalp krizi ve ani kalp ölümü vakalarını yeniden gündeme getirdi. Son yıllarda gençler arasında kalpten kaynaklanan ölümlerin giderek daha fazla konuşulduğunu söyleyen uzmanlar, semptomların sıklıkla grip, enfeksiyon veya yoğun stresle karıştırılabileceğine dikkat çekiyor.
Peki gerçekten genç yaşta kalp krizi riski artıyor mu? Hangi belirtiler hayati önem taşıyor? Kim risk altındadır? Gençler kendilerini nasıl koruyabilir?
Bu soruların yanıtını Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Asım Enhoş yanıt verdi.
“Gençlerde kalp krizlerinde artış görüyoruz”
Ass. Asım Enhoş, son yıllarda genç yaşta kalp krizi vakalarında artış gözlemlediğini belirterek, kesin ölüm nedeninin ancak otopsi sonucuyla netleşebileceğini söyledi. Enhoş, kalp krizini taklit edebilen veya ani kalp ölümüne yol açabilen birçok sağlık sorununun bulunduğunu söyledi.
Bunlar arasında;
Pulmoner emboli,
Grip sonrası gelişebilen miyokardit ve perikardit gibi kalp kası hastalıkları,
Konjenital yapısal kalp hastalığı,
Ölümcül ritim bozuklukları,
Uzun QT sendromu ve Brugada sendromu gibi genetik durumlar
ANİ KALP ÖLÜMÜ NEDİR?
Ass. Dr. Enhoş ani kalp ölümünü şöyle tanımladı:
“Bozuklukların başlangıcından itibaren bir saat içinde ölümle sonuçlanan durumlara ani kalp ölümü diyoruz. Ancak ani kalp ölümünün nedeni her zaman kalp krizi olmayabilir. Ölümcül ritim bozuklukları veya diğer kalp hastalıkları da buna neden olabilir.”
Uzman, hastaların başlangıçta çarpıntı, göğüs ağrısı veya nefes darlığı gibi semptomlar yaşayabileceğini söyledi.
GENÇLERDE KALP ENFARKUSUNUN ANA NEDENLERİ
Ass. Dr. Enhoş’a göre genç yaşta kalp krizi geçirmenin en önemli risk faktörü sigara ve tütün ürünleri kullanımıdır.
Kalp krizinin başlıca nedenlerini ise şöyle sıraladı:
1. Sigara ve tütün ürünleri
Genç yaşta kalp krizi geçiren hastaların çoğunun sigara içtiğine dikkat çeken Enhoş, “Bunun temel nedeni tütün ve tütün ürünleri kullanımının artmasıdır” dedi.
2. Sağlıksız beslenme
Paketli ve işlenmiş gıdalar, trans yağlar, margarin ve fast food tüketiminin çocukluk çağından itibaren damar sağlığını olumsuz etkilediğini söyledi.
3. Obezite
Obezitenin yetersiz beslenmeyle birlikte ciddi bir risk faktörü haline geldiğini söyledi.
4. Kronik stres ve uykusuzluk
Yoğun iş temposu, günlük stres ve düzensiz uyku alışkanlıklarının da kalp sağlığı üzerinde önemli etkileri olduğunu söyledi.
“STRESLE YÖNETMEYİ ÖĞRENMELİYİZ”
Günümüzde tamamen stressiz yaşamanın mümkün olmadığını belirten Enhoş, önemli olanın stresi yönetmek olduğunu söyledi.
Günlük hayatta stres azaltıcı aktivitelerin yer alması gerektiğini vurgulayan uzman, stresle baş etme yöntemlerinin kişiden kişiye değişebileceğini kaydetti.
KİMLER EN ÇOK RİSK ALTINDA?
Ass. Asım Enhoş, özellikle ailesinde kalp krizi veya erken yaşta ani kalp ölümü öyküsü olan kişilerin daha dikkatli olması gerektiğini söyledi.
Sonuç olarak;
Ailede kalp krizi veya ani kalp ölümü öyküsü olan erkeklerde 55 yaş altı, kadınlarda ise 60-65 yaş altı bireyler varsa 40 yaşından itibaren düzenli kalp kontrollerinin yapılması tavsiye edilir.
HANGİ BELİRTİLER DİKKATE ALINMALIDIR?
Uzmanlara göre kalp krizinin en sık görülen belirtisi göğüs ağrısıdır. Özellikle eforla başlayan, hareket ettikçe artan, istirahatle azalan, göğüs kemiği arkasında baskı hissi veren ve çenede sıkışma hissine neden olan ağrılar özellikle önemli uyarı işaretleridir.
Ass. Enhoş, kalp krizi geçiren hastaların yaklaşık yarısında bazı semptomların olaydan günler önce ortaya çıktığını söyledi.
KALP ENFARKUSU HER ZAMAN ERKEN TESPİT EDİLEBİLİR Mİ?
Kalp krizinin bazen hiçbir belirti vermeden de gelişebileceğini belirten Enhoş, ancak vakaların yaklaşık yüzde 50’sinde çeşitli bozuklukların zaten bulunduğunu söyledi.
Uzman, kalp damarlarındaki yağlı plakların ani yırtılması sonrasında kan damarlarının saniyeler içinde tamamen tıkanabildiğini, bu nedenle bazı kalp krizlerinin çok hızlı gelişebildiğini söyledi.
GENÇLERDE ÖLÜM RİSKİ NEDEN DAHA FAZLA?
Ass. Enhoş, kalp krizi sonrası gençlerde ölümcül ritim bozukluklarının daha sık görülebildiğini söyledi. Yaşlı bireylerde zamanla damar tıkanıklıkları geliştikçe kalbin bu duruma kısmen uyum sağlayabileceğini belirten Enhoş, gençlerde ani damar tıkanıklıklarının kalp kasını daha şiddetli etkileyebileceğini söyledi.
KORUMAK İÇİN NE YAPILMALI?
Uzmanların tavsiyeleri ise şöyle:
Sigara ve tütün ürünlerinden uzak durun
Trans yağ ve işlenmiş gıda tüketimini azaltın
Akdeniz tarzı beslenme
Zeytinyağlı beslenmeyi tercih edin
Sebze ve yeşillik tüketiminizi artırın
düzenli egzersiz yapın
Kilo kontrolünü koruyun
stresi yönetmek
Periyodik sağlık kontrollerini ihmal etmeden
COVİD VE AŞILAR KALP RİSKİNİ ARTTIRIR MI?
Ass. Prof., kalp krizi tartışmalarında sıklıkla gündeme gelen Kovid-19 ve aşı konusuna da değindi. Dr. Asım Enhoş, bilimsel verilerin dikkate alınması gerektiğini söyledi.
Enhoş, Kovid-19 enfeksiyonunun özellikle pandeminin erken dönemlerinde kalp kası iltihabı, pıhtılaşma bozuklukları ve damar tıkanıklıkları ile bağlantılı vakalara neden olduğunu belirterek, bilimsel çalışmaların aşıların nadir de olsa kalp kası iltihabı riskini artırabildiğini gösterdiğini söyledi.
Ancak milyonlarca insanı inceleyen uluslararası araştırmalara göre aşılananlarda kalp krizi, felç, damar tıkanıklığı gibi ciddi olayların aşılanmayanlara göre daha düşük oranda görüldüğünü ifade eden Enhoş, şöyle konuştu:
“Bilimsel verilere baktığımızda aşı olanlarda kalp krizi ve felç riskinin daha düşük olduğu görülüyor. Bu nedenle değerlendirmelerin bilimsel çalışmalar ışığında yapılması gerekiyor. Kovid’in kendisi de özellikle pandeminin erken dönemlerinde ciddi pıhtılaşma ve damar tıkanıklığı vakalarına neden olabiliyor” dedi.
Genç yaşta kalp krizi vakalarının önemli bir halk sağlığı sorunu haline geldiğine dikkat çeken uzmanlar, erken belirtilerin ciddiye alınması ve risk faktörlerinin kontrol altına alınmasının hayati önem taşıdığını vurguluyor.
