HABER MERKEZİ
Oluşturulma tarihi: 12 Ocak 2026 18:00
Dünyanın en büyük adası olan Grönland, yalnızca devasa buz örtüsüyle değil, aynı zamanda altında sakladığı iddia edilen doğal kaynak zenginliğiyle de yeniden gündemde.
Kritik hammaddelerden (lityum ve nadir topraklar gibi), değerli metallere, hatta petrol ve gaza kadar uzanan bu potansiyelin, enerji dönüşümünde anahtar rol oynayabileceği iddia ediliyor.
Uzmanların vurguladığı asıl nokta şu: Grönland’ın buzsuz yüzeyi, adanın toplam yüzölçümünün beşte birinden az. Yani “görünür” alan geniş olsa da asıl bilinmeyen, kilometrelerce buzun altındaki geniş coğrafyada yatıyor. Bu, henüz haritalandırılmamış veya onaylanmamış çok büyük kaynakların olabileceği olasılığını güçlendiriyor.
PETROL VE GAZ ŞİKAYETİ
ABD Jeolojik Araştırma Kurumu (USGS) tarafından yapılan bazı değerlendirmeler, kuzeydoğu Grönland’ın kıyı bölgelerinde (buzla kaplı alanlar dahil) yaklaşık 31 milyar varil petrole eşdeğer hidrokarbon olabileceğini öne sürüyor. Kağıt üzerindeki bu terazi doğal olarak iştah açıyor; çünkü enerji piyasasında “oyun değiştirici” olabilecek bir potansiyele işaret ettiğine inanılıyor.
Ancak sorun sadece rezervin büyüklüğü değil. Grönland’da arama ve üretim dünyanın pek çok yerine göre çok daha zordur: mesafe, iklim, kısa çalışma sezonları, altyapı eksikliği ve lojistik maliyetleri… Bu nedenle, “büyük potansiyel” söylemine rağmen ticari keşifler sınırlı kalmaktadır; Özellikle karadaki tortul havzalar için maliyetlerin caydırıcı olabileceği ileri sürülüyor. Öte yandan adanın çevresindeki deniz alanlarında büyük petrol tesislerinin bulunması ihtimaline yönelik araştırmaların arttığı belirtiliyor.
JEOLOJİK ZENGİNLİK
Grönland’ı jeologlar için benzersiz kılan şey, 4 milyar yıl öncesine dayanan karmaşık jeolojik geçmişidir. Dünyanın en eski kayalarından bazıları burada bulunur. Hatta büyük “doğal” demir kütleleri (meteorlardan gelmeyen) gibi olağanüstü oluşumlardan bile söz ediliyor. Ayrıca 1970’li yıllarda elmas taşıyabilen kimberlit yapıları keşfedilmiş olsa da, zorlu koşullar ve maliyetler nedeniyle bugüne kadar bunun büyük ölçekli madenciliğe dönüşemediği iddia ediliyor.
Grönland’ın kaynak çeşitliliği, kaynak oluşumunu tetikleyen üç ana jeolojik süreçle ilişkilidir: dağ oluşumu, kıtasal yarıklanma ve volkanik aktivite. Bu üç “reçetenin” aynı bölgede buluşması hem metaller hem de kritik hammaddeler açısından olağanüstü bir tablo ortaya çıkarıyor.
Dağ oluşumu dönemlerinde kabuk kırılıp çatladığında fay ve kırık bölgelerinde altın ve değerli taşların (örneğin yakut) birikebileceği söylenmektedir. Riftleşme dönemleri, özellikle petrol-gaz sistemlerine uygun jeolojik “havzalar” yaratabilir. Volkanik geçmiş, nadir toprak elementleri gibi kritik hammaddelerin oluşumunda da rol oynayabilir.
HAMMADDELERDE KRİTİK YARIŞ
Enerji geçişinin “gizli kahramanları” olarak görülen nadir toprak elementleri (REE’ler), rüzgar türbinlerinden elektrikli araç motorlarına ve yüksek sıcaklıklarda çalışan mıknatıslara kadar birçok endüstride kritik öneme sahiptir. Bu nedenle nadir toprak elementlerinin temini sadece ekonomik değil aynı zamanda jeopolitik bir konu haline geldi.
Araştırmalar, Grönland’daki buzun altındaki bazı NTE yataklarının hacim açısından dünyanın en büyükleri arasında olabileceğini ve pil/elektronik üretimi için ciddi potansiyele sahip olabileceğini öne sürüyor. Buzun altındaki rezervlerin, özellikle disprosyum ve neodimyum gibi stratejik ve bulunması zor elementlere yönelik gelecekteki küresel talebin dörtte birinden fazlasını karşılayabilecek bir ölçekte olabileceği öne sürülüyor. Bu iki element için verilen toplam büyüklük tahmini yaklaşık 40 milyon tondur.
Ayrıca grafit de dikkat çeken konulardan biridir. Çünkü lityum pil üretiminde önemli bir bileşen olan grafitin Grönland’da “yeterince keşfedilmemiş” bir kaynak olduğuna inanılıyor. Dolayısıyla, nadir toprak elementleri kadar popüler olmasa da, enerji dönüşümü için başka bir önemli malzemenin şaşırtıcı bir potansiyele sahip olduğuna inanılıyor.
MALİYETLER VE ÇEVRESEL BASKI
Tablonun en şaşırtıcı yanı “iklim” ile “madencilik” arasındaki ikilemdir. Grönland’da 1995’ten bu yana Arnavutluk büyüklüğünde bir alanın eridiği ve küresel emisyonların hızlı bir şekilde düşmemesi halinde bu eğilimin artabileceğine dikkat çekiliyor. Buz geri çekildikçe yer altı kaynaklarına erişim olanağı artar; Ancak aynı süreç deniz seviyelerini yükseltiyor, kıyı yerleşimlerini tehdit ediyor ve vahşi doğa üzerinde baskı yaratıyor.
Teknolojik olarak, zemine nüfuz eden radar; Bunun olası maden alanlarına dair ipuçları sağladığı iddia ediliyor. Ancak buzun altındaki arama çalışmaları yavaş ilerliyor. “Çıkarma” daha büyük bir soru işaretidir: tartışmanın merkezinde yalnızca bulunabilirlik değil, aynı zamanda çıkarmanın çevresel etkisi ve uzun vadeli sürdürülebilirliği de yer almaktadır.
Grönland’daki madencilik ve kaynak çıkarma faaliyetlerinin 1970’lerden bu yana kapsamlı yasal çerçevelerle sıkı bir şekilde düzenlendiği bildiriliyor. Ancak hem enerji geçişinin hızlanması hem de büyük ekonomilerin tedarik zincirlerini koruma arzusu, önümüzdeki yıllarda “daha fazla lisanslama ve daha hızlı keşif” için baskı yaratabilir. Özellikle ABD’nin Grönland’ın geleceğine yönelik artan ilgisinin bu tartışmaları genişletebileceği söyleniyor.
Sonuç olarak, Grönland bir yandan enerji dönüşümü için gerekli olan temel hammaddeler için umut verici bir “stratejik depo” olarak görülüyor; Öte yandan iklim krizinin en hassas cephelerinden biri. Temel soru yakın gelecekte giderek daha da netleşecek: Buzun altındaki zenginlik, enerji dönüşümünü hızlandırmak için mi çıkarılacak? Yoksa iklim ve doğadan kaynaklanan maliyetler nedeniyle kısıtlamalar mı getirilecek?
