Glioblastoma günümüzde tedavisi en zor ve agresif beyin kanseri türlerinden biri olarak biliniyor. Mevcut tedavilerle hastaların yalnızca yüzde 7’si teşhisten sonra beş yıl veya daha fazla hayatta kalabiliyor. Tedavi yöntemlerinde son 20 yılda önemli ilerleme kaydedilmemesi bu alanda yapılacak her türlü yeni çalışmayı kritik kılmaktadır.
Cumhuriyet yazarı Orhan Bursalı, “Bu haber hastalar arasında heyecan yarattı, tabi olmak isteyenler öne çıktı ve hem bana hem de Aziz Hoca’ya birçok soru geldi.”
İKİ MADDENİN GÜCÜ BİRLEŞTİRİLDİ
Aziz Sancar liderliğindeki araştırma ekibi, laboratuvarlarda sıklıkla kullanılan EdU adlı kimyasal ile glioblastoma tedavisinde standart olarak kullanılan kemoterapi ilacı Temozolomid’i (TMZ) bir araya getirdi. Bu kombinasyon çeşitli glioblastoma fare modellerinde test edilmiştir.
Sancar, “Konsept basit. TMZ’yi EdU ile birleştirdiğimizde bu iki ilacın birlikte çalışarak tümörleri yok edebildiğini ve ölümü önleyebildiğini gördük.” dedi.
Araştırmacılar, yalnızca EdU veya yalnızca TMZ alan gruplarla karşılaştırıldığında, iki ajanla tedavi edilen farelerde tümörün tamamen kaybolduğunu ve yaşam süresinin önemli ölçüde uzadığını buldu.
FARELERDE %100 TÜMÖR GERİLEMESİ
Araştırmada glioblastomadan etkilenen farelere uygulanan kombine tedavide 23. günde tümörlerin tamamen ortadan kaybolduğu görüldü. Tedavi edilen fareler, 250 günden fazla süren takip süresi boyunca hayatta kaldı. Bu bulgular beyin kanseri araştırmaları için kayda değer bir başarı olarak kabul ediliyor.
Nobel ödüllü biyokimyacı ve Kanser Merkezi üyesi Sancar, şunları söyledi: “Birçok klinik öncesi çalışma yaptık: Bazıları yalnızca EdU ile, bazıları yalnızca TMZ ile, bazıları ise her ikisi ile. Konsept basit. TMZ’yi EdU ile birleştirdiğimizde, iki ilacın birlikte hareket ederek bu tümörleri yok edebildiğini ve ölümü önleyebildiğini gördük.”
SAĞLIKLI BEYİN DOKUSU KORUNDU
Araştırmanın en önemli bulgularından biri tedavinin sağlıklı beyin dokusuna zarar vermemesi oldu. Glioblastoma hastalarından alınan gerçek tümör hücreleri üzerinde yapılan testlerde EdU’nun beyne etkili bir şekilde ulaşarak kanser hücrelerini yok ettiği ve normal dokuyu koruduğu belirlendi.
Yan etkiler göz önüne alındığında kemoterapide sıklıkla görülen etkilere benzer hafif, geri dönüşümlü değişiklikler dışında ciddi bir toksisiteye rastlanmadı.
BİLİM DÜNYASINA YANSIMASINI YAPTI
Çalışma, Aziz Sancar’ın da üyesi olduğu Amerikan Bilimler Akademisi’nin prestijli dergisi PNAS’ta yayımlandı. Bulguların tıp dünyasında, özellikle glioblastoma tedavisinde “yeni bir yaklaşımın kapısını açacağına” inanılıyor.
DİKKAT “İNSANLAR İÇİN HALA ERKEN”.
Aziz Sancar, elde edilen sonuçların ümit verici olduğunu ancak dikkatli olunması gerektiğini vurguladı. İnsanlarda klinik denemeler yapılabilmesi için önce Amerikan Sağlık Enstitüsü’nden onay alınması gerektiğini belirten Sancar, bu sürecin zaman alacağını söyledi.
UMUT VAR AMA YOL UZUN
Farelerdeki bu başarı, glioblastoma gibi ölümcül bir hastalık için önemli bir bilimsel adım olarak görülüyor. Ancak uzmanlar, hayvan deneylerinde elde edilen sonuçların doğrudan insanlara uygulanamayabileceğine dikkat çekiyor.
Orhan Bursalı’ya konuşan Sancar, “2 yıl boyunca insanlar üzerinde deney yapabileceğimizi sanmıyorum. Fareler üzerinde başardık ancak yöntemin insanlarda aynı sonuçları verip vermeyeceği bilinmiyor.”
Ancak Aziz Sancar ve ekibinin çalışması, bilim dünyasında güçlü bir umut ışığı yakarak yıllardır sınırlı seçeneklerle mücadele edilen beyin kanserine karşı güçlü yeni bir tedavi yaklaşımının mümkün olabileceğini ortaya koydu.
